سعيد توكل يا همان آقاي ميز برنامههاي طنز «صبح جمعه با شما» و «جمعه ايراني» قرار است تجربه 30 ساله خود در عرصه برنامهسازي و مديريت كارهاي طنز را در قالب يك جشنواره ويژه هنرمندان طنز راديو ارائه كند. اين جشنواره «طنز و تبسم» نام دارد و قرار است تيرماه برگزار شود.
چه حسي داشتيد كه بعد از 30 سال كار طنز در اولين همانديشي طنز راديو مورد تقدير قرار گرفتيد؟
اگرچه بعد از چند دهه اين اتفاق افتاد، اما احساس خوشايندي بود. ايده برگزاري همانديشي طنز توسط مسوولان سازمان طراحي شد كه البته هدفش يك همانديشي علمي در جهت ارتقاي طنز بود و در حاشيه اين همانديشي تقدير از پيشكسوتان هم در برنامه قرار گرفت. من خوششانس بودم كه در فهرست پيشكسوتاني قرار گرفتم كه از آنها تقدير شد.
چه راهكاري براي كمك به مقوله طنز و طنزپردازي در راديو داريد؟
قدمت برنامه طنز و شاديآفرين در راديوي كشور ما به اندازه سابقه راديو در ايران است، با اين اوصاف هيچگونه اقدام قابل توجهي در راستاي برنامههاي طنز صورت نگرفته است. من ساليان سال سعي كردم كه به نوبه خودم به عنوان كسي كه 30 سال است سرپرستي، تهيهكنندگي و مسووليت برنامههاي طنز را بر عهده دارم و شاهد تلاشهاي بيوقفه هنرمندان خوش قريحه كشورم هستم، هنرمنداني كه هميشه با دل و جان در اين حوزه كار ميكنند و با وجود تمام مشكلاتي كه در اين زمينه دارند سعي ميكنند در شاديآفريني و ايجاد تبسم و روحيه بخشي به هموطنان خود تلاش كنند، يك جايي مورد تقدير قرار گيرند. واقعيت اين است براي بسط و گسترش برنامههاي طنز و تفريحي هيچوقت نظامنامهاي وجود نداشته و فقط يك همانديشي يا همايش طنز اتفاق افتاد و نتيجهاي را هم در بر نداشت و هيچوقت يك كار دائمي براي بررسي وضعيت برنامههاي طنز صورت نگرفت.
در جشنواره بينالمللي راديو هم ميشود جايگاهي براي برنامههاي طنز راديو در نظر گرفت؟
نكته قابل تامل در زمينه مقوله طنز و برنامههاي تفريحي اين است كه برنامههاي طنز آنطور كه بايد حتي در جشنواره داخلي هم مورد توجه قرار نگرفت چه برسد به جشنواره بينالمللي كه جاي خود دارد، اما درخصوص جايگاه برنامههاي طنز در جشنواره، بايد بگويم در طول تمام دورههاي جشنواره برنامههاي طنز و تفريحي راديو در زمره برنامههاي روتين قرار ميگرفتند و يك جايزه به كليه برنامههاي روتين اهدا ميشد، بر خلاف بخشهاي ديگر كه خيلي ريز و طبقهبندي شده، براي هر بخشي جايزه ويژهاي به آنها تعلق ميگرفت، با همه اين مشكلات به نظر من امسال با توجه به نگاه ويژه مديريت سازمان كه انصافا از حاميان برنامه شاديآفرين هستند اولين جلوهاش با همين همايش طنز نمايان شد كه همه شاهد آن بوديم و اين كار خيلي جاي سپاس و تشكر دارد و اميدوارم اين نگاه در جشنوارههاي بعدي هم ادامه پيدا كند.
در چهارمين دهه تهيه برنامه «جمعه ايراني» به دنبال چه هدفي در برنامهسازي طنز هستيد؟
اين توقع بجايي از دست اندركاران اين برنامه است كه بعد از سالها تجربهاندوزي روز به روز كارشان بهتر شود. ما هميشه به اين نكته فكر ميكنيم كه با جذب نيروهاي جوان بتوانيم كارمان را غنيتر كنيم. تا به اين نتيجه رسيديم كه طرحي كامل و جامع در زمينه طنز به نام خانه «طنز و تبسم» ايران تنظيم كنيم و در دل آن طرح نيازها و ضرورتها و موانع و مشكلات طنز را به طور كامل و جامع تهيه و تدوين كنيم و آن را در اختيار رئيس سازمان قرار دهيم كه اين طرح مورد استقبال قرار گرفت، چون اين طرح هم در صدا و هم در سيما كه رسانهاي فراگير است قابل اجراست. اگر طرح خانه «طنز و تبسم» به مرحله اجرا برسد به عنوان يكي از يادگاريهاي مجموعه «جمعه ايراني» براي جامعه طنز كشور كاملا كاربردي خواهد بود.
چه برنامههايي براي برنامه «جمعه ايراني» در نظر داريد تا اين برنامه طنز دچار تكرار نشود؟
ايجاد تنوع از ضرورتهاي بقاي يك برنامه است كه من اين تجربه را طي 15 ـ 14 سال ساخت برنامه «صبح جمعه با شما» و حالا هم چندين سال برنامه «جمعه ايراني» كه به نوعي فرزند آن برنامه محسوب ميشود به دست آوردم. خيلي از كاراكترها و شخصيتها را ميساختيم، اما بعد از مدتي متوجه ميشديم كه دوره آن شخصيت به پايان رسيده است. به همين دليل از برنامه حذفش ميكرديم. البته اگرچه برخي از اين شخصيتها خيلي هم موفق بودند، اما شايد اگر ادامه پيدا ميكرد به نقطه افول خود ميرسيد. از ميان اين شخصيتها ميتوان به شخصيت آقاي دست و دلباز و ملون اشاره كرد كه هر دوي اينها در اوج شهرت حذف شدند چون در صورت ادامه پيدا كردن قصهشان، تكراري ميشدند. نكته مهم در برنامهسازي طنز اين است كه برنامهساز هم در مقام برنامهساز و هم در مقام شنونده آنقدر باهوش باشد كه بتواند به سرعت ارزيابي كند و متوجه شود كه قالبهايي كه در برنامهسازي استفاده ميكند چقدر عمر مفيد دارند و چه زمانهايي نياز است اين قالبها تغيير كند.
آيا تصميم داريد در ادامه كارتان از نيروهاي جوان هم استفاده كنيد؟
در اين زمينه متاسفانه به دليل نداشتن امكانات لازم نتوانستيم كار مدوني انجام دهيم و هيچ وقت فراخواني براي جذب نيروي مستعد و خلاق ندادهايم، مگر اين كه به طور محدود از مكانهاي فرهنگي و هنري همچون فرهنگسراها، همايشها و گردهماييهاي ويژه در زمينه طنز و راديو به طور اتفاقي كسي به گروه ما پيوسته است، البته اگر خانه «طنز و تبسم» شكل گيرد ميتواند محلي براي مراجعه افراد مستعد و توانمند باشد، تا با آموزش و رشد آنها زمينه جذبشان از طريق شبكههاي مختلف راديو و تلويزيوني هم فراهم شود.
از برگزاري جشنواره طنز و تبسم چه خبر؟ قرار است اين جشنواره چگونه برگزيدگان خود را انتخاب كند؟
اين جشنواره در حاشيه راهاندازي خانه طنز و تبسم برگزار ميشود، با توجه به همكاري مسوولان و امكاناتي كه آنها در اختيار ما قرار ميدهند، تابستان امسال قرار است اين جشنواره برگزار شود. اين جشنواره داور ندارد، بلكه مردم با مراجعه به سايت www.meezban.ir و www.meezban.com از ميان 60 نفر هنرمند طناز كه در بعد از انقلاب در راديو فعاليت داشتهاند، 5 نفر را انتخاب ميكنند و به آنها امتياز ميدهند. البته آنهايي هم كه به اينترنت دسترسي ندارند ميتوانند با شماره 88282434 تماس بگيرند تا اسامي برايشان فكس شود و آنها بتوانند برگزيدگان خود را انتخاب كنند. به نظر ما اين شيوه داوري، جشنواره را صميميتر و مردميتر ميكند. ما در تلاش هستيم جوايز ارزشمندي براي 5 برگزيده تدارك ببينيم، چون اين كمترين كاري است كه ما ميتوانيم به پاسداشت سالها زحمت آنها انجام دهيم.
زينت پستادست / گروه راديو و تلويزيون